پگاه حوزه - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ١٠ - برگزيده تحولات جهان - ارکان فائزه
برگزيده تحولات جهان
ارکان فائزه
ديدار دو رهبر اسرائيل و امريكا
مذاكرات مستقيم: در پى لغو محدوديت صدور كالا به نوار غزه، ديدار بنيامين نتانياهو با باراك اوباما در كاخ سفيد در فضايى گرم و ديپلماتيك انجام شد. اين دو رهبر تصميم گرفتند به مذاكرت مستقيم با فلسطينىها بپردازند.
ديدار نخست وزير رژيم صهيونيستى از امريكا در حالى صورت گرفت كه روابط نتانياهو و اوباما در ماههاى اخير تنشآميز بوده است. اما ديدار اخير در فضايى دوستانه انجام شد. محور گفتوگوهاى اين دو رهبر، صلح خاورميانه بود. دو طرف در رابطه با مذاكرات مستقيم ميان فلسطينىها و اسرائيلىها بحث و گفتوگو كردند گرچه اين امر باعث خشنودى محمود عباس، رئيس تشكيلات خودگردان فلسطينى شد. وى معتقد است ابتدا بايد مذاكرات غيرمستقيم با ميانجىگرى جرج ميشل، نماينده ويژه امريكا در خاورميانه انجام شود و سپس مذاكرات مستقيم ميان طرفين صورت گيرد.
پس از روى كار آمدن بنيامين نتانياهو به نخست وزيرى اسرائيل (مه ٢٠٠٩) وى تاكنون سه ديدار با رئيس جمهور امريكا داشته است. دومين ديدار اين دو رهبر به دليل ادامه شهركسازى دولت اسرائيل و بىتوجهى به سخنان رئيس جمهور امريكا در فضايى غيررسمى انجام گرفت. در اين ديدار كه در پشت درهاى بسته و بدون پوشش خبرى برگزار گرديد. حتى عكسى هم گرفته نشد. اين گفتوگوها پس از آن صورت گرفته بود كه واشنگتن اقدام غافلگيركننده تل آويو در تأييد طرحهاى ساخت و ساز تازه در بيت المقدس شرقى در جريان ديدار جوبايدن، معاون رياست جمهورى امريكا از آن جا را محكوم كرد. بايدن در اين سفر رسمى به سرزمينهاى اشغالى با ساخت و ساز ١٦٠٠ واحد مسكونى در شمال بيت المقدس روبرو شد. اين امر باعث تنش در روابط اسرائيل و امريكا، اين دو متحد استراتژيك و قديمى گشت و به اين ترتيب بود كه ديدار نتانياهو از كاخ سفيد در فضايى سرد و غير رسمى انجام شد. استقبالى كه به گفته يك روزنامه اسرائيلى در حد استقبال از رئيس جمهور گينه استوائى بود (به نقل از سايت بى بى سى)
ديدار اخير نتانياهو از كاخ سفيد كه سومين ديدار وى با اوباما مىباشد روز سه شنبه ٦ ژولاى انجام گرفت. اين ديدار كه به دنبال قبول نخست وزير رژيم صهيونيستى به تسهيل در امر تحريم غزه انجام شد، تغييرى در رويكرد اوباما نسبت به نتانياهو را شاهد بوديم. برخى از تحليلگران سياسى معتقدند اوباما به دليل منافع خودش به اين تغيير رويكرد دست زده است. وى نگران رابطهاش با دولتهاى عرب منطقه است كه به كمك آنها نياز دارد و براى مقابله با پرونده هستهاى ايران و مسأله تحريمها و از طرف ديگر رفتارهاى غيرقانونى اسرائيل باعث تنش ميان امريكا و متحدانش همچون تركيه شده است. به اين ترتيب بود كه اوباما ديدارى هم با نخست وزير رژيم اشغالگر قدس داشته است. در گفتوگو ميان اين دو رهبر تلاشهايى صورت گرفت تا روابط اين دو كشور به سمت عادىسازى پيش رود. در اين ديدار ٩٠ دقيقهاى باراك اوباما پيوند ميان اسرائيل و امريكا را گسستناپذير توصيف كرد و بر دوستى تل آويو و واشنگتن تأكيد كرد. وى افزود كه آقاى نتانياهو و من درباره غزه گفتوگو كرده و از تسهيلاتى كه اسرائيل در تحريم و محاصره اقتصادى غزه فراهم كرده قدردانى كردم، اما هنوز مسائل وجود دارد كه بايد حل و فصل شود. اوباما نسبت به تلاشهاى جرج ميچل اظهار اميدوارى كرد و تأكيد كرد كه كشورهاى عرب هم بايد از صلح حمايت كنند و اين روند بدون حمايت و سرمايهگذارى كشورهاى منطقه و همسايه انجام نخواهد شد. رئيس جمهور امريكا دو طرف فلسطينى و اسرائيلى را ترغيب كرد كه پيش از ماه سپتامبر براى گفتوگوهاى صلح آماده شوند و اين زمانى است كه ساخت و سازها در شرق بيت المقدس پايان پذيرد. در اين ديدار نخست وزير اسرائيل هم اظهار داشت كه قصد دارد گامهاى ملموسى در هفتههاى آتى براى پيشبرد فرايند صلح بردارد. به اين ترتيب آقاى اوباما و نتانياهو تصميم گرفتند كه بهترين راه براى پيشبرد روند صلح، »مذاكرات مستقيم« ميان طرفين فلسطينى و اسرائيلى است. تصميمى كه محمود عباس در آن شركت نداشت و همچنين اوباما هيچ قولى از نتانياهو مبنى بر توقف ساخت و سازها در اورشليم و ديگر مناطق اشغالى نگرفت.
اما فلسطينىها همچنان به اقدامات اسرائيلىها خوش بين نيستند. در حالى كه نتانياهو خواهان صلح با فلسطينىها است صاحب عريقات، مذاكره كننده ارشد فلسطين در مذاكرات صلح گفته است كه فلسطينىها خواستار آغاز مذاكرات هستند اما مشكل آنها اين است كه تل آويو همچنان به شهركسازى غيرقانونى دست مىزند و اين بزرگترين عامل از سرگيرى مذاكرات صلح خاورميانه مىباشد.
از طرف ديگر محمود عباس كه از طرف واشنگتن براى از سرگيرى مذاكرات صلح با تل آويو تحت فشار مىباشد اعلام كرده است مذاكرات مستقيم با مقامات اسرائيلى مشروط به پيشرفت گفتوگوهاى غيرمستقيم مىباشد. عباس به ويژه خواهان گفتوگوى غيرمستقيم با ميانجىگرى امريكا درباره مسائل امنيتى، مسئله مرزهاى فلسطين و توقف شهركسازى مىباشد. اظهار رئيس تشكيلات خودگردان فلسطينى پس از ديدار نتانياهو و اوباما كه خواستار مذاكرات مستقيم با محمود عباس شدند، بيان شد. اما چرا رئيس تشكيلات خودگردان فلسطينى حاضر به شروع مذاكرات مستقيم نيست؟ عباس معتقد است مسائل امنيتى و مسئله مرزهاى فلسطينى اهرم فشارى است كه مىتواند بر نتانياهو برسر مذاكرات غيرمستقيم داشته باشد و اگر اين موضوعات با دولت اسرائيل حل و فصل نشود و وى به سراغ مذاكرات مستقيم با اسرائيلىها برود شايد دولت نتانياهو او را جدى نگيرد و امتيازاتى كه به دنبال آن است را به دست نياورد. بنابراين وى خواهان ادامه مذاكرات غيرمستقيم است.
تشكيلات خودگردان در دسامبر ٢٠٠٨ و پس از حمله ارتش اسرائيل به نوار غزه تماس خود با اسرائيل را قطع كرده است. امريكا در ماههاى اخير خواهان مذاكرات غيرمستقيم با ميانجىگرى خود شده است. قرار بود اين مذاكرات طبق مصوبه اتحاديه عرب چهار ماه به طول بيانجامد. تشكيلات خودگردان فلسطينى نزديك به دو ماه ديگر براى ادامه مذاكرات مهلت دارد. اين در حالى است كه اسرائيل همچنان به ساخت و سازها در سرزمينهاى اشغالى ادامه مىدهد. اسرائيل به تازگى ساخت پروژه »راموت شلومو« كه همزمان با سفر جوبايدن به اسرائيل بود را اعلام كرده است. پروژهاى كه براى اسكان يهوديان در اراضى اشغالى بيت المقدس شرقى برنامهريزى شده. اين عمل بعلاوه حمله كموندهاى اسرائيلى به كشتىهاى حامل كمكهاى انساندوستانه به نوار غزه باعث خشم امريكا شد. گرچه نتانياهو در ديدار اخير خود با رياست جمهورى امريكا اعلام كرد خواهان مذاكرات مستقيم و لغو ممنوعيت صدور كالا به نوار غزه است. نوار غزه پس از آنكه تحت كنترل حماس قرار گرفت در محاصره نيروهاى نظامى اسرائيل مىباشد. مقامات اسرائيلى مىگويند كه براى جلوگيرى از ورود تجهيزات نظامى و سلاح به نوار غزه كه در كنترل نيروهاى حماس است محاصره اين منطقه براى امنيت اسرائيل ضرورى است.
رئيس جمهور امريكا همواره خواهان ادامه مذاكرات صلح و توقف شهركسازى در سرزمينهاى فلسطينى بوده و از ابتداى ورودش به كاخ سفيد اين مسئله را در متن استراتژى سياسى امريكا قرار داده است. اما وى همچنان تحت فشار محافظهكاران دست راستى طرفداران اسرائيل در امريكا مىباشد همانطور كه رؤساى پيشين امريكا همواره تحت فشار اين لابىهاى اسرائيلى بودند.
اما از طرف ديگر بنيامين نتانياهو هم زير فشار افراطيون كابينهاش قرار دارد. دولت ائتلافى وى كه از احزاب راست افراطى و تندرو تشكيل شده با برچيدن شهركها در كرانه باخترى مخالف هستند و اعلام كردهاند توقف اين ساخت و ساز باعث خروج آنها از دولت ائتلافى نتانياهو خواهد شد، كه اين امر منجر به سقوط دولت نتانياهو مىشود. بنابراين نخست وزير رژيم اشغالگر قدس براى تقويت موضوع خود در برابر شركاى ائتلافى حاكم در اسرائيل نياز به حمايت امريكا داشت، لذا با سفر به امريكا و ديدار با اوباما سعى كرد وجه خود را تقويت كند تا قدرت چانهزنىاش را با اعضاى دولت ائتلافى تقويت كند و به علاوه در موقعيت بهترى بتواند در مذاكرات شركت نمايد.
اجلاسيههاى گروه ٨ و ٢٠
احياى اقتصاد جهان: سران هشت كشور صنعتى جهان و كشورهاى گروه ٢٠ در »مسكوكاى« كانادا درباره كمك به كشورهاى فقير، احياى اقتصادى جهانى با يكديگر مذاكره و به توافقاتى دست يافتند. سران گروه هشت موسوم به G٨ كه متشكل از هشت كشور صنعتى جهان يعنى ايالات متحده امريكا، انگلستان، روسيه، فرانسه، آلمان، ايتاليا، ژاپن و كانادا مىباشند در چهاردهمين نشست خود در شمال تورنتو درباره موضوعات مهم جهانى با يكديگر بحث و گفتوگو كردند. اين اجلاسيه در حالى برگزار گرديد كه كشورهاى صنعتى به خاطر بحران مالى در دو سال گذشته از توانايىهاى مالى سابق برخوردار نبودهاند. اين كشورها تاكنون نتوانستهاند ١٨ ميليارد دلار از ٥٠ ميليارد دلارى كه در سال ٢٠٠٥ به كشورهاى فقير جهان وعده داده شده بود پرداخت نمايند. در اين اجلاسيه از رهبران كشورهاى الجزاير، مصر، آفريقاى جنوبى، سنگال، هائيتى، كلمبيا، جامائيكا براى شركت در اين نشست دعوت به عمل آوردند.
گروه هشت كه هر سال نشستى را به منظور حل و فصل معضلات اقتصادى در جهان برگزار مىكنند در اواسط دهه هفتاد ميلادى و در تلاش براى پاسخ به بحران به وجود آمدهاند. اين كشورها ٦٥ درصد اقتصاد جهان را در دست دارند. در اواسط دهه هفتاد ميلادى بحران نفتى و ازهم پاشى سيستم تبادل ارز برتون وودز منجر به بحران در اقتصاد جهانى شد. براى كشورهاى صنعتى جهان اين سؤال مطرح شد كه چگونه مىتوان بر سر مشكلات جهان فائق آمد. عدم عضويت كشورهاى مهم تازه قدرت يافته مانند چين، هند، برزيل، اسپانيا در اين گروه باعث انتقادات برخى از ناظران سياسى شده است. برخى از صاحبنظران معتقدند گروه هشت كه دو سوم درآمد ناخالص ملى را به خود اختصاص داده، رفته رفته بايد جاى خود را به گروه ٢٠ بدهد.
در اين اجلاسيه كه در ميان تدابير شديد امنيتى برگزار گرديد اختلافاتى در رابطه با راههاى ايجاد تحرك اقتصاد جهانى بهوجود آمد. امريكا با هدف ايجاد تحرك در اقتصاد جهانى از كشورهاى اين گروه خواست به تدابير خودشان براى هزينه كردن در بودجههاى عمرانى و جارى كشورهايشان ادامه دهند، تا در اقتصاد جهانى تحرك ايجاد شود كه اين موضوع با مخالفت كشورهاى عضو اتحاديه اروپا روبرو شد. كشورهاى اروپايى كه بعد از بحران اقتصادى در كشور يونان تصميم به اتخاذ سياستهاى رياضتى گرفتهاند با اين ايده باراك اوباما مخالفت كردند. واشنگتن نگران است كه اجراى سياستهاى رياضتى به روند احياء اقتصاد جهانى لطمه بزند و باعث ايجاد بحران شود. نارضايتى از كاهش كسرى بودجه و كاهش ارزشى يورو از ديگر موارد اختلاف واشنگتن و بروكسل بود.
در اين نشست آقاى هارير، نخست وزير كانادا و ميزبان اين اجلاسيه ابتكار عملى براى تأمين سلامت مادران و نوزادان در كشورهاى فقير ارائه داد. وى سعى دارد كه اين ابتكار عمل بينالمللى را تقويت كند. در آستانه اجلاس سران ٨ كشور صنعتى جهان، بانك جهانى و سازمان ملل متحده خواهان كمك بيشتر به كشورهاى فقير جهان شدند. بانك جهانى هشدار داد كه روند كند بهبود اقتصاد جهان، مبارزه با فقر را به مخاطره افكنده است. در همين راستا يونيسف طى گزارشى كه در اختيار سران صنعتى جهان قرار داد، اعلام كرد: در سال جارى ميلادى ٦٥ ميليون نفر كه نيمى از آنها كودكان هستند به شمار افراد كاملاً فقير در جهان افزوده شده و فقر در ميان كودكان جوامع صنعتى و ثروتمند روبه افزايش است. يونيسف از اين اجلاس خواست تا وضعيت رقت بار كودكان فقير جهان مورد توجه قرار گيرد. در اين گزارش آمده است كه صدها ميليارد دلار به بانكها اختصاص داده مىشود ولى به كودكان فقير توجهى نمىشود.
از ديگر موضوعات مورد بحث در اين اجلاس پرونده هستهاى ايران، جنگ افغانستان، تنش ميان دو كره بر سر حادثه غرق شدن ناو جنگى چئونان بود. كشورهاى صنعتى جهان در طى بيانيهاى فعاليتهاى هستهاى ايران را غيرشفاف خواندند و از تحريمهاى بينالمللى عليه تهران حمايت كردند. لازم به ذكر است در بيرون اين اجلاسيه تجمعاتى از كمونيستها، مخالفان جهانى شدن، آنارشيستها و مخالفان سران ٢٠ ديده مىشد كه شعارهايى عليه سران اين اجلاسيه مىدادند.
بعد از اتمام اجلاسيه گروه ٨، اجلاسيه گروه ٢٠ موسوم به (G٢٠) با هدف بررسى راههاى تقويت و ايجاد ثبات در ساختار اقتصاد جهان برگزار گرديد. اين گروه متشكل از وزراى اقتصاد (دارايى) و مسئولان بانك مركزى بيست اقتصاد مطرح در جهان مىباشند. اين كشورها كه قدرتمندترين كشورهاى جهان هستند، ٨٥ درصد اقتصاد جهان را در اختيار دارند. اين گروه ٢٠ در سال ١٩٩٩ در واكنش به بحران مالى آسيا، برزيل و روسيه به وجود آمده است به گزارش خبرگزارى آلمان به نقل از كارشناسان، گروه ٢٠ مىرود كه به عالىترين نهاد سياست در جهان بدل شود و بدين گونه جايگزين گروه ٨ شود.(سايت جهان نيوز) گروه ٢٠ شامل ايالات متحده امريكا، اتحاديه اروپا، فرانسه، بريتانيا، آلمان، ايتاليا، چين، ژاپن، روسيه، عربستان سعودى، استراليا، تركيه، برزيل، آرژانتين، كانادا، هند، كره جنوبى، آفريقاى جنوبى و مكزيك مىباشد.
در اين نشست مسئله كاهش كسرى بودجه كشورها به ميزان ٥٠ درصد تا سه سال ديگر و مسئله ثبات بخشى به نسبت بدهى به توليد ناخالص داخلى آنها مورد بررسى قرار گرفت. در اين اجلاسيه رئيس جمهور امريكا هشدار داد كه كاهش سريع و شديد بودجههاى دولتى ممكن است براى رشد اقتصادى مُضر باشد. وى معتقد است كشورها نبايد فعاليتها و تدابير اقتصادى ملىشان را كاهش دهند و خواهان كمكهاى دولتى براى رشد اقتصادى جهان شد. اما كشورهاى اروپايى كاهش كسرى بودجه دولتى را عامل رشد اقتصادى بلند مدت مىدانستند. به اين ترتيب بود كه اختلافات موجود در اجلاسيه سران گروه ٨ در اين اجلاسيه ادامه داشت. »تيموتى گايتنر«، وزير خزانه دارى امريكا با اشاره به اختلافنظرهاى موجود در اين زمينه اظهار داشت كه هر دو طرف بايستى راه حل ميانه بيابند. وى با اشاره به اتخاذ سياستهاى سخت گيرانه بودجههاى دولتى در كشورهايى نظير آلمان، فرانسه و بريتانيا گفت، يافتن راه حلى متعادلى در هر كشورى متفاوت است.
به اين ترتيب در اين نشست با توجه به اختلاف بر سر اصلاح سيستم مالى جهان بالاخره در پايان بيانيهاى منتشر شد. در اين بيانيه آمده است كه رهبران ٢٠ اقتصاد بزرگ جهان بايد ظرف سه سال كسرى بودجه خود را به نصف برسانند اين توافق پيروزى براى بروكسل و ناكامى براى واشنگتن محسوب مىشود. براساس اين بيانيه هدف اوليه كشورهاى گروه ٢٠، استحكام پايههاى اقتصادى خود براى كاهش ريسكهاى بحران اقتصادى و تأمين رشدى سالم و قابل تداوم مىباشد. كشورهاى گروه ٢٠ در اين بيانيه خواستار تأمين مجدد توازن عرضه و تقاضا در جهان شدند. همچنين رهبران اعلام داشتند كه افزايش ماليات براى بانكها نيز يكى ديگر از گزينههاى مورد نظر براى رهايى از بحران اقتصادى مىباشد.
در همين راستا به نقل از سايت ديپلماسى ايران از نظر »ديويد شور«، از اتاق فكر بنياد استانلى در امريكا، رهبران كشورهاى گروه ٢٠ در غلبه بر بحران مالى جهان توانمندى خود را نشان دادند. وى افزود »امروز ضرورت ديپلماتيك براى پايان دادن به موجوديت گروه ٨ وجود ندارد. ولى اگر با يك فاصله زمانى چند ساله به اين مسئله بنگريم، مىتوانيم پيشبينى كنيم كه رهبران دولتها در مورد موضوعهاى سياسى و سياست امنيتى همان احساسى را خواهند داشت كه در موضوع اقتصادى دارند، يعنى اينكه همه بايد حضور داشته باشند«. به اين ترتيب به نظر مىرسد سران ٢٠ كه شامل كشورهاى صنعتى و كشورهاى در آستانه صنعتى شدن چون برزيل، هند، هستند مىتوانند جايگزين گروه ٨ شوند به اين دليل كه مشكلات سياسى و اقتصادى جهان را بايد با كمك جامعه جهانى حل و فصل كرد و اين گروه به لحاظ اقتصادى و سياسى توانايى اين امر را دارند.